Header Ads

గంటల గుడి - జాఫర్ ఘడ్

జాఫర్ గఢ్ అని పిలువబడుతున్న వేల్పులకొండ  లేదా వేముల(వా)డ రాజన్న గుడిగా పిలువబడుతున్న శివాలయం వేల్పులకొండకు దక్షిణనైరుతిలో వుంది.ఇది శైవత్రికూటదేవాలయం.ఇపుడాగుడి అన్నిచోట్ల తవ్వేసివుంది.గుడిలో లింగాలు లేవు.రెండు గర్భగుడుల ద్వారాలకిరువైపుల కాకతీయకలశాలున్నాయి.ఒక ద్వారం మీద లలాటబింబంగా గజలక్ష్మి చెక్కబడివుంది.దక్షిణ ఉపాలయం ముందర గుండ్రని మూడంచుల పానవట్టం వుంది.దానికి నాగుచుట్టివుంది.రెండు గర్భగుడులే వున్నాయి మూడవది మసీదుగా మార్చిన గుడికి ద్వారంగా వుంది.ద్వారం,లోపలిగోడల్లో ఆర్చులున్నాయి.దక్షిణగర్భగుడిమీద తర్వాత కాలంలో కట్టిన ఇటుకలగోపురం సున్నండంగు పూతతో వుంది.దానిమీద ఉర్దూలో రాతలున్నాయి.కొన్ని అంకెలు చెక్కివున్నాయి.ద్వారానికి ముందు రాతిరెయిలింగ్ వుంది.ఎదురుగా 30 అడుగుల ఎత్తైన ధ్వజస్తంభం వుంది.ఈ స్తంభం శిఖరాన అందమైన డిజైన్లతోడి గుండ్రనిరాతిబిళ్ళ అమర్చబడివుంది.దాని పైన మరొక రాతిబిళ్ళ మీద బిగించిన 4చిన్నస్తంభాలపై కప్పుపలక.దానిమీద ఇటుకల గోపురం వుంది.ధ్వజస్తంభంమీది మంటపంలో నాలుగువైపుల నుండి కనిపించే శిల్పం(బ్రహ్మ)వుండేదట.(జైనమానస్తంభం శిఖరాన జైనయక్షుడైన బ్రహ్మ వుంటాడు.from wikipedia: Manastambha "column of honor" is a pillar that is often constructed in front of Jain temples or large Jain statues. In North India, they are topped by four tirthankara images.According to the Jain texts, a huge manastambha stands in front of the samavasarana (divine preaching hall) of the tirthankaras, which causes someone entering a samavasarana to shed their pride.A monolithic manastambha is a standard feature in the Jain temples of Moodabidri. They include a statue of Brahmadeva on the top as a guardian yaksha)దానిని ఎవరు అపహరించారో.ధ్వజస్తంభం వెనక గరుడ,ఆంజనేయుల రాతిపలకల ఉల్బణశిల్పాలున్నాయి.శివాలయం ముందర వైష్ణవచిహ్నాలు.గుడికి తూర్పున దేవతాధిష్టానపీఠం వంటి ఒకరాతిదిమ్మె మీద 3 విగ్రహప్రతిష్టానానికి తొలిచిన తొలులున్నాయి.దానినిబట్టి అది బహుశః నీల,భూదేవీసహిత చెన్నకేశవుని అధిష్టానపీఠం కావచ్చనిపిస్తున్నది.కాని,పీఠం చెక్కడం పూర్తికానట్టుంది.అయితే దానిమీద గరుడుని శిల్పం వుండేది. అవి దేవాలయ పరివర్తనసూచికలేమో.
ఒక్క గుడిలోనే పెక్కు మార్పులు కనిపిస్తున్నాయి.కలశాలు కాకతీయుల జైనమతాభిమానానికి గుర్తులు.గజలక్ష్మి కూడా బాదామిచాళుక్యుల కాలంనుండి ఆలయాల లలాటబింబంగా వుండడం పురాతన సంప్రదాయం.ఎక్కువగా గజలక్ష్మి జైన కూటదేవాలయాల్లో అగుపిస్తుంటాయి.గుడిముందర వున్న గరుడ, ఆంజనేయ శిల్పాలు అక్కడివేనా ఎక్కడనుండైనా తెచ్చిపెట్టారా.శైలిరీత్యా అవి 15,16 శతాబ్దాలనాటివనిపిస్తుంది. దానిని జాఫర్ పాలనాకాలంలో మసీదుగా మార్చినట్టుగా అనిపిస్తున్నది.త్రికూటంలోని ఒక గర్భగుడి ఇట్లా పరివర్తింపబడ్డది.